Vereniging Oud Valkenburg

TB200021In aanvulling op de in september 2009 verschenen publicatie Vreemde Vogels op Valkenburg, schrijf ik sinds augustus 2011 maandelijks, onder dezelfde noemer, een column in de weekbladen Rijnsburger/Valkenburger en Katwijksche Post.

Met de benaming Vreemde Vogels worden in de bovengenoemde publicatie de buitenlandse vliegtuigen en helikopters die het Marine Vliegkamp Valkenburg in het verleden hebben bezocht bedoeld.

Echter in de columns gaat het over de personen, van uiteenlopend pluimage, die om wat voor reden dan ook, op het vliegkamp verzeild raken. De informatie welke ik door de jaren heen heb verzameld wil ik met het schrijven van deze columns, met een zo groot mogelijk publiek delen, zodat de geschiedenis van het eens zo roemrijke vliegkamp voortleeft.

Ik wens u veel leesplezier.

Martin de Boer
Oud Valkenburger


Burgemeesters

De gemeente Katwijk is druk doende met de benoeming van een nieuwe burgemeester. Tijdens de sollicitatieperiode, die is afgesloten op 2 december 2016, hebben 21 mensen aan de commissaris van de Koning laten weten dat zij de nieuwe burgemeester willen worden.

Burgemeesters van de omliggende gemeenten hebben nagenoeg vanaf de eerste dag met regelmaat boze brieven geschreven over het vliegveld. Nog voor de Duitsers in mei 1940 maar één poot in de drassige grond van het in aanleg zijnde vliegveld hebben gezet, heeft de burgemeester van Valkenburg zich al beklaagd. Hoe ze het in hun botte hersens hebben gehaald om het vliegveld de naam Katwijk te geven. Het zijn tenslotte voornamelijk de Valkenburgers geweest die hun kostbare landbouwgrond hebben moeten opofferen. Het zou op zijn minst billijk en rechtmatig zijn geweest om het dan ook vliegveld Valkenburg te noemen.

De gemeenten Oegstgeest en Leiden starten in 1961 een offensief tegen de plannen om het vliegkamp zodanig uit te breiden dat het geschikt wordt voor het starten en landen van straalvliegtuigen. De burgemeesters dringen er met klem op aan om aan dit voornemen geen gevolg te geven. “Bij een ruimer gebruik van vliegtuigen met straalaandrijving vrezen wij met de gemeentebesturen van Katwijk, Wassenaar en Zoeterwoude, dat deze hinder op onverantwoorde wijze zal toenemen.”

Ondanks de constante klaagzang worden burgemeesters met regelmaat hartelijk ontvangen op het vliegkamp. Het charmeoffensief van de marine bestaat vooral uit paaien met overheerlijke nasimaaltijden en rondvluchten. Zo worden de burgemeesters Bos (Katwijk), Goedkoop (Leiden), Scheenstra (Oegstgeest), Schoute (Wassenaar) en Sinke (Valkenburg) op 19 november 1986 in de gelegenheid gesteld om een uurtje mee te vliegen met een Orion waarbij de commandant van het vliegkamp KTZ W.J. Bottema optreed als gastheer. Na een zeer drukke periode, met veel vliegbewegingen buiten kantoortijd, worden de burgemeesters van de omliggende gemeenten op 10 mei 1989 nog maar eens getrakteerd op een rondvlucht. Dit keer is het KTZ P.W.J. Vorenkamp die tekst en uitleg mag geven over nut en noodzaak van het vliegkamp.

In mei 1987 publiceert het Leidsch Dagblad een foto waarop een groep van zo’n dertig lokale bestuurders poseert voor een Orion. De krant, niet vies van een ludieke actie, stelt voor eenieder die meer dan tien namen van burgemeesters kan noemen in combinatie met de plek waar hij/zij staat op de foto, een aardige verrassing in het verschiet. Ik ben razend benieuwd wat die verrassing is geweest. Reacties van de prijswinnaars zie ik dan ook graag tegemoet.

Ik ga er van uit dat de toekomstige burgemeester zich voor de volle honderd procent zal inzetten om niet alleen de roemrijke geschiedenis van het voormalige marine vliegkamp voor het nageslacht te bewaren maar ook die van de periode daarvoor. Tenslotte hebben de Duitse Luftwaffe, de Britse Royal Air Force en de Luchtstrijdkrachten overduidelijk hun sporen nagelaten. Kom op nieuwe burgemeester. Zet hem op!

Stoyanov

Alles kan, zelfs president worden zonder enige politieke ervaring. Zo moeten de Amerikanen het de komende vier jaar doen met vastgoedtycoon Trump en zitten de Bulgaren binnenkort opgescheept met Radev, tot voor kort generaal en straaljagerpiloot van de luchtmacht.

Radev is voornemens om met Bulgarije een oostelijke koers, richting Moskou, te gaan varen. Een koers die lijnrecht staat op die van de voorgaande jaren waarin juist wordt gestreefd naar het lidmaatschap van de NAVO (2004) en de Europese Unie (2007).

De grote aanjager richting het westen is Peter Stoyanov geweest. Stoyanov, advocaat en wel politiek actief, is 45 jaar oud als hij in 1997 tot president wordt gekozen van het failliete Bulgarije. Onder zijn presidentschap (1997-2002) krabbelt Bulgarije uit een diep dal. Met een gesaneerde economie, een stabiele politiek en goede handelsvooruitzichten op zak weet hij Bulgarije internationaal op de kaart te zetten.

Stoyanov is amper vier maanden president als hij op 27 mei 1997 voor de eerste keer naar Valkenburg vliegt. Zijn bezoek aan Nederland staat in het teken van de viering van de vijftigste verjaardag van het Marshallplan in Den Haag. Diverse regeringsleiders maken voor het bijwonen van deze herdenking gebruik van het vliegkamp. De extra vliegbewegingen hebben een grote aantrekkingskracht op spotters en dagjesmensen. Het is dan ook een gezellige drukte rond het vliegkamp. Voor het personeel op het vliegkamp zijn het echter tropendagen. Stoyanov timmert behoorlijk aan de weg en heeft tijdens zijn bezoek in Den Haag onder andere een ontmoeting met koningin Beatrix en de Amerikaanse president Bill Clinton.

Voor een officieel driedaags bezoek aan ons land vliegt Stoyanov op 30 september 1998 wederom naar het vliegkamp. In zijn gezelschap reizen de minister van handel en toerisme en een delegatie van Bulgaarse bedrijven mee. Het bezoek van Stoyanov en zijn echtgenoot Stoyanova staat geheel in het teken van de bilaterale betrekkingen en van de nieuwe periode die in Bulgarije met het presidentschap van Stoyanov is ingeluid. Koningin Beatrix zegt in haar toespraak ter ere van het bezoek van de Bulgaarse president dat het haar en haar man een groot genoegen is om ze hier welkom te mogen heten. Tevens memoreert ze dat met de ondertekening van het associatieverdrag (Jan Roos en consorten waar waren jullie?) met de Europese Unie de eerst stap is gezet naar een sterk en stabiel Bulgarije.

De meegereisde Bulgaarse Chef van de Generale Staf, kolonel-generaal Miho Mihov, brengt op 1 oktober een bezoek aan het Genie opleidingscentrum te Wezep. Hij bezoekt onder andere het Bulgaarse geniepeloton, dat wordt opgeleid voor deelname aan de SFOR-vredesmacht in Bosnië-Herzegovina. De Bulgaarse genisten zullen deel uitmaken van het Nederlands gemechaniseerd bataljon dat in december 1998 naar Bosnië gaat.

Net als generaal Radev is pussy-graaier Trump voornemens om toenadering te zoeken tot Rusland en moet Europa maar eens leren zijn eigen broek op te houden. We gaan het meemaken!

Pibul Songkram

 

In Thailand is vorige maand na het overlijden van koning Bhumibol een rouwperiode van één jaar afgekondigd. Bhumibol was de langst regerende monarch ter wereld.

Koning Bhumibol en koningin Sirikit maken in 1960 een wereldreis van maar liefst zes maanden. Nederland is één van de veertien landen die het vorstenpaar aandoet. Met de koninklijke trein arriveren ze op 24 oktober op het Staatsspoor in Den Haag voor een staatsbezoek van vier dagen. Om de Thai te verleiden tot het plaatsen van een vliegtuigorder bij onze nationale trots worden alle registers opengetrokken. Zo worden de gasten op de derde dag getrakteerd op een vluchtje naar Eindhoven en vliegen ze na het staatsbezoek in een Fokker van Ypenburg naar Brussel.

Met een gecharterd vliegtuig van de inmiddels ter ziele zijnde luchtvaartmaatschappij Pan Am reist de Thaise minister-president Pibul Songkram vijf jaar eerder in tweeënhalve maand de wereld in de rondte. Het toestel, de voormalige Air Force One van president Eisenhower, landt op dinsdag 24 mei 1955 rond het middaguur op het vliegkamp. Ter verwelkoming staan minister zonder portefeuille Luns en de commandant van het vliegkamp kapitein-ter-zee W.A. Witholt onderaan de vliegtuigtrap.

De vliegtuigtrap voorzien van het Pan Am logo en de wervende slogan The System of the Flying Clipper is speciaal voor deze gelegenheid van Schiphol naar Valkenburg overgebracht. Voor de vliegtuigtrap ligt een mat met de inscriptie PAA (Pan American Airlines). Aan beide zijden van de trap staan twee matrozen zonder kraag wat op zich opmerkelijk is. Na inspectie van de erewacht is er een kort onderonsje in de hal van het vliegdienstgebouw waarna de gasten voorafgegaan door een escorte motorrijders van de marechaussee per auto vertrekken naar het Hotel Des Indes in Den Haag.

In de middag brengt de Thaise minister-president met zijn gevolg een bezoek aan minister-president dr. W. Drees. Door de Nederlandse regering wordt op dinsdagavond een diner aangeboden in het kasteel Oud-Wassenaar. Op woensdag 25 mei wordt de Thaise premier door Hare Majesteit de Koningin en Zijne Koninklijke Hoogheid prins Bernhard een lunch aangeboden op paleis Soestdijk.

Donderdagochtend om vijf minuten over elf arriveert het gezelschap geëscorteerd door de rijkspolitie op het vliegkamp. Na inspectie van de gewapende wacht en een afdeling tamboers en pijpers allen bestaande uit mariniers, die voor deze gelegenheid gekleed zijn in hun blauwe uniformen, begeeft de minister-president zich naar het gereedstaande vliegtuig. Om vijf voor half twaalf vertrekt het toestel naar Keulen.

Vandaag de dag is het ondenkbaar dat een staatshoofd of regeringsleider zo lang op reis gaat. Enerzijds heeft dat te maken met de te nemen veiligheidsmaatregelen. Anderzijds is er altijd wel een nationaal dingetje gaande wat de aandacht vraagt. Het volk ziet nu eenmaal graag dat de regie stevig in handen is van een zichtbare en bereikbare regeringsleider op nationale bodem. Alle moderne communicatiemiddelen ten spijt.

Deutch

deutch“In de strijd tegen terreur moet de burger niet zeuren over privacy.” Dit is zo ongeveer de boodschap die het hoofd van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) recentelijk in een paginagroot interview in een landelijk dagblad uitdraagt. Moeten we de AIVD dan zomaar in ons privéleven laten rondneuzen? Trouwens, is die AIVD zelf wel te vertrouwen?

In een ver verleden heb ik gevaren met een toekomstig hoofd van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD), de voorloper van de AIVD. Zover ik mij kan herinneren was het een geschikte peer. Volgens zegge een echte zeeman met een hart van goud, gevoel voor humor en geschapen met een stel oren van uitzonderlijk formaat. Tijdens het binnenlopen van een haven bij stormachtig weer werd hem eens gevraagd of hij buiten op de brugvleugel bleef staan. Toen hij de vraagsteller met een verwonderde blik aankeek, antwoordde die; “als u namelijk buiten blijft staan vraag ik even een extra sleepboot aan.” Het hoofd in spe kon er smakelijk om lachen.

Na de recente terreuraanslagen wordt er op aangedrongen dat de geheime diensten van de verschillende landen beter moeten samenwerken en informatie moeten delen. Maar dat zijn nu juist nooit de sterkste punten van geheime diensten geweest. Zij gebruiken informatie eerder als handel.

Op uitnodiging van de minister van Binnenlandse Zaken, Dijkstal bezoekt de directeur van de Amerikaanse buitenlandse inlichtingendienst CIA, de heer J.M. Deutch, op 21 juni 1996 ons land. Voor deze gelegenheid vliegt de CIA directeur naar het vliegkamp Valkenburg. De aanwezigheid van een grote groep luchtvaartenthousiastelingen bij aankomst van het (tank)vliegtuig met aan boord de directeur stelt de hogere legerleiding voor een raadsel. Er is tenslotte geen enkele ruchtbaarheid aan het bezoek gegeven. Maar spotters hebben nu eenmaal net als inlichtingendiensten zo ook hun informanten!

De directeur wordt na aankomst achtereenvolgens ontvangen op het ministerie van Binnenlandse Zaken en op het ministerie van Defensie. Het bezoek van Deutch volgt op het bezoek dat het hoofd van de Binnenlandse Veiligheidsdienst, eerder dat jaar bracht aan de CIA. Deutch bekleedt als Director of Central Intelligence sinds mei 1995 de hoogste positie in de Amerikaanse inlichtingengemeenschap zijnde alle buitenlandse inlichtingendiensten van de Verenigde Staten. Onder president Clinton heeft hij zelfs de status van minister.

Na de herverkiezing van Bill Clinton in 1996 vertrekt Deutch plots van het toneel. Enkele dagen na Deutch vertrek worden er op zijn computer, die zonder enige vorm van beveiliging met het internet is verbonden, geheime documenten aangetroffen. In het rapport “Improper handling of classified information by John M. Deutch” is exact te lezen wat er mis is gegaan en wat de aanbevelingen zijn om dit soort misstanden in de toekomst te voorkomen. De praktijk heeft inmiddels uitgewezen dat de aanbevelingen voormalig minister van Buitenlandse Zaken en presidentskandidaat Hillary Clinton volledig zijn ontgaan.

Blair

BlairEen dag na 9/11 springt de Britse premier Blair in een regeringsvliegtuig en bereist de hele wereld. Terwijl Blair regeringsleiders bezoekt worden in het Witte Huis de plannen uitgewerkt voor een aanval op Irak. In een recent verschenen vuistdik rapport wordt gehakt gemaakt van de wijze waarop Groot-Brittannië onder leiding van Blair de oorlog in Irak is in gerommeld.

Blair is een van de premiers die in mei 1997 deelneemt aan de EU-top in Noordwijk. Voor een dagje wipt hij met zijn gevolg over Het Kanaal en wordt hij zoals gebruikelijk met alle egards door onze Jantjes op het vliegkamp ontvangen. Onder een flauw zonnetje verschijnt Blair in de deuropening van het regeringsvliegtuig. Boven aan de vliegtuigtrap, best wel een joekel omdat het type vliegtuig ook niet een van de kleinste is, springt een Britse militair in de houding en brengt met zijn rechterhand de militaire groet. Bij het afdalen van de trap wordt Blair voorgegaan door een vrouwspersoon, gekleed in een stemmig bruin mantelpakje met bijpassende kleur panty en een sjaaltje waar de wind een klein beetje vat op krijgt. Het bezoek is slechts van korte duur want Blair vertrekt nog diezelfde dag huiswaarts.

Als gastspreker treedt Blair in januari 1998 op tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de Vrienden van Nieuwspoort in de Ridderzaal te Den Haag. Onderweg van het vliegkamp naar het Catshuis mag de Britse premier eerst op audiëntie bij koningin Beatrix in Huis ten Bosch. De onderlinge verstandhouding tussen die twee is een beetje van ouwe-jongens-krentenbrood. Een paar maanden daarvoor hadden ze elkaar nog gesproken bij de Eurotop in Amsterdam. Ook voor die gelegenheid was Blair trouwens naar het vliegkamp afgereisd. Hun eerste kennismaking is echter al jaren eerder op een Bilderbergconferentie. Volgens de anekdote zou de koningin Blair naar zijn tafel hebben begeleid terwijl Blair niet wist wie ze was. Haar gezicht kwam hem wel bekend voor. Waarschijnlijk weleens gezien op televisie of zo. Uit nieuwsgierigheid heeft hij gevraagd hoe ze heette. De naam Beatrix did not ring a bell. Uit beleefdheid heeft Blair toen ook nog maar gevraagd wat ze deed voor de kost. Ik had die gezichten wel eens willen zien. Na zijn wervelende toespraak in de Ridderzaal keert Blair aan het eind van de avond zo blij als een kind met zijn cadeaus, het welbekende miniatuur molentje en de sleutelhanger met klompjes, terug naar zijn eiland. De kranten koppen in die dagen; “Nog even en ook de Britten zijn dol op Europa.” Inmiddels weten we wel beter.

In het boek Gebroken Beloften wordt beschreven hoe Blair, spottend ook wel de poedel van Bush genoemd, van het pad is afgeraakt en een fout zakenmannetje is geworden. Hoe hij met zijn eigen vliegtuig de Blairforce One de wereld over reist om met spreekbeurten geld binnen te harken. Maar het ergste is natuurlijk dat hij tegen toenmalig Amerikaans president George Bush heeft gezegd;“Wat er ook gebeurt, ik sta achter je.” Daar plukken we nu nog steeds de wrange vruchten van.

Verkenningsploeg

De mislukte militaire staatsgreep in Turkije van vorige maand is via de sociale media nagenoeg op de voet te volgen. Zo zijn er beelden van de beroemde Martelaarsbrug over de Bosporus. Een brug, waar ik jaren geleden op weg naar een Roemeense haven nog vredig onderdoor ben gevaren, maar nu is ingenomen door tanks en militairen.

Na de couppoging wordt op de Amerikaans-Turkse luchtmachtbasis Incirlik gezocht naar bewijs van deelname aan de staatsgreep. De basis wordt van de buitenwereld afgesloten. De stroomtoevoer wordt zelfs stopgezet. De commandant van de basis en een aantal officieren worden beschuldigd van medeplichtigheid bij de poging tot een staatsgreep en gearresteerd.

De luchtmachtbasis Incirlik is één van de twee Turkse vliegvelden waar ooit een Orion van de Marine Luchtvaart Dienst is geland. De Orion, een vliegtuig in eerste instantie aangeschaft voor onderzeebootbestrijding, is in haar loopbaan ingezet voor een veelvoud aan taken. Het vervoeren van personen, van uiteenlopend pluimage, is één van die taken.

Het meerdaagse tripje van de Orion naar Turkije vindt plaats in april 1991. Op een zaterdagochtend wordt er vanaf Valkenburg vertrokken met als passagiers een twaalfkoppige verkenningsploeg van 11 Geniehulpbataljon, met onder meer de bataljonscommandant en specialisten op logistiek, geneeskundig en vervoersgebied. Na een vlucht van ruim zes en half uur wordt er een tussenstop gemaakt op het Turkse vliegveld Diyarbakir. Het hoofdkwartier van de Combined Task Force Provide Comfort, gehuisvest op de basis Incirlik, is de eindbestemming voor de verkenningsploeg.

Operatie Provide Comfort is enkele dagen eerder gevormd na aanname van Resolutie 688 door de Verenigde Naties. In deze resolutie wordt de Iraakse repressie ten opzichte van de Koerden, die in het noorden van Irak wonen, veroordeeld en gevraagd voor een internationale hulpmacht. Honderdduizenden Koerden, gevlucht tijdens de Golfoorlog, bevinden zich nabij de grens met Turkije. Om voornamelijk politieke redenen mogen de Koerden onder geen beding Turkije in. Er zit dan ook niets anders op om een gedemilitariseerde zone te creëren tussen de Iraakse troepen van Sadam Hoessein en de Iraaks-Turkse grens. Na overleg met Britse en Amerikaanse stafofficieren komt het Nederlands verkenningsteam tot de conclusie dat de Nederlandse bijdrage vooral een eenheid met een genie- en geneeskundige capaciteit, gesteund door een stafcompagnie moet zijn. Met deze wijsheid keert het verkenningsteam maandag met de op Incirlik geparkeerde Orion huiswaarts. Nog voor de Orion aan het eind van de middag op Valkenburg de landing inzet, zijn de eerste Nederlandse mariniers eerder op de dag al via Schiphol naar Turkije vertrokken!

Verhalen doen de ronde dat de mislukte staatsgreep in scene is gezet om het leger in diskrediet te brengen en de president meer macht te bezorgen. Via een speciale WhatsApp-groep deelden de coupplegers orders uit aan hun ondergeschikten. Het zal toch geen uit de hand gelopen buurtwhatsapp actie zijn geweest?

De Toppers

Het Nederlands voorzitterschap van de Europese Unie zit er weer op. Volgens de een was het een groot succes. Volgens de ander een drama. Een ding is zeker en dat is dat we de Brexit kunnen toevoegen aan onze palmares.

Het Scheepvaartmuseum en de Marine Kazerne Amsterdam, tenminste datgene wat er nog van over is, zijn de afgelopen 6 maanden het toneel geweest van de bijeenkomsten die zo’n voorzitterschap met zich meebrengen. Met bootjes zijn de regeringsleiders en de ministers naar bovengenoemde locatie getransporteerd. De beelden van een immer, voor de camera, lachende minister-president Rutte die zijn gasten hartelijk verwelkomt op een steiger, met de replica van het VOC-schip Amsterdam op de achtergrond, zijn de hele wereld overgegaan.

De keer hiervoor dat Nederland het voorzitterschap bekleed is in de tweede helft van 2004. Dan wapperen de vlaggen van alle EU-staten nog fier voor gebouw V-10, ook wel het VIP-gebouw genaamd, gelegen aan het hoofdplatform van het vliegkamp. Regelmatig dient het vliegkamp in deze 6 maanden als punt van aankomst en vertrek voor de belangrijke gasten uit het buitenland. Het zwaartepunt ligt in de maand september als delegaties van alle 25 lidstaten van de Europese Unie voor een paar dagen bijeen komen in Noordwijk. Op het vliegkamp is het passen en meten om alle regeringsvliegtuigen te kunnen afhandelen.

Een soortgelijke gebeurtenis speelt zich af in mei 1997. De eerste helft van dat jaar hanteert Nederland eveneens de voorzittershamer van de Europese Unie. Ter voorbereiding van de slotconferentie in Amsterdam is er een informele bijeenkomst, voorgezeten door minister-president Kok, van de Europese Raad in Noordwijk. Een foto waarop de regeringleiders voor het Grand Hotel Huis ter Duin dromerig richting zee staren moet de indruk wekken dat Europa in goede handen is. Voor het vliegkamp is ook dan een hoofdrol weggelegd met betrekking tot ontvangst en vertrek van de hoge heren en sommige dames.

Voor een bijeenkomst van de staats- en regeringleiders van de Europese Economische Gemeenschap (EEG) – de voorloper van de Europese Unie - in Den Haag wordt de stad in juni 1986 omgebouwd tot een vesting. De meeste leiders maken gebruik van het vliegkamp en worden in vliegende vaart onder begeleiding van motorescortes naar die mooie stad achter de duinen gebracht.

De eerste keer dat Valkenburg een rol van betekenis vervult bij een top is trouwens in 1969 als na afloop van de EEG-top in Den Haag het Franse staatshoofd Pompidou met zijn gevolg vanaf het vliegkamp huiswaarts keert.

Volgens een bekend Nederlands schrijver is de Brexit noch een revolutie noch een terroristische aanslag, maar zou 23 juni 2016 weleens net zo’n belangrijke datum kunnen worden als 11 september 2001. De schrijver is tevens van mening dat de 20ste eeuw eindigde op 11 september 2001 – voor zover die niet al op 9 november 1989 was geëindigd -, en de 21ste eeuw begint op 23 juni 2016. Een ding is zeker en dat is dat we een nog onzekere toekomst tegemoet gaan.

Vierdaagse lopers

bdm 20100723 0180 vierdaagseVoor me ligt een foto uit 1989. Elf jonge kerels kijken recht in de camera. Enkele eten een appel, één lacht er uitbundig terwijl een ander zich verbijt. Een ieder draagt een rugzak en een wapen. Allemaal zullen ze de eindstreep halen en op de Via Gladiola als helden worden binnengehaald.

U kent ze vast wel. Van die verstokte wandelaars die hun hand er niet voor omdraaien om door weer en wind, vier dagen fluitend en zingend, in en rond Nijmegen te wandelen. Voor de één is het eens en nooit meer terwijl de ander er geen genoeg van kan krijgen.

De eerste Vierdaagse Afstandmarsen worden gehouden in 1909. De deelnemers zijn allen mannen en op een stuk of 10 na ook nog eens militair. Met de loop der jaren groeit het aantal deelnemers, trekt na 10 jaar de eerste vrouwelijke deelneemster de stoute(wandel)schoenen aan en komen er aanmeldingen vanuit het buitenland.

In 1955 bereiken voor het eerst meer dan 10.000 wandelaars de finish waaronder een groep van 19 militairen uit Israel. De Israëli’s trekken 4 dagen volop de aandacht. Niet alleen door de Hebreeuwse liederen die ze tijdens het wandelen uit volle borst zingen maar vooral door hun wandelsnelheid. In Israel is ter voorbereiding op de Vierdaagse door een grote groep, waaruit tenslotte de 19 deelnemers zijn geselecteerd, hard en veel geoefend. Verschillende keren wordt in de zinderende hitte van het Midden-Oosten de 40 kilometer in 5 uur afgelegd. Alles wordt in het werk gesteld om uitvallen in Nederland te voorkomen. Het detachement dat uiteindelijk deelneemt aan de Vierdaagse is een gemêleerd gezelschap. In het peloton lopen onder meer Duitsers, Engelsen, Polen en zelfs een Nederlander. Naar het schijnt komt het initiatief om aan de Vierdaagse deel te nemen van de, drie jaar eerder naar Israel geëmigreerde, Nederlandse deelnemer.

Het weekend na de Vierdaagse zetten de Israëlische wandelaars in Amsterdam de bloemetjes buiten. Onderdelen van het officiële programma zijn; een rondvaart door de grachten aangeboden door het Joods Nationaal Fonds, een lunch in het Carlton Hotel en een receptie in het Israëlische consulaat. Op maandag 1 augustus vertrekt het gezelschap in een tweemotorige Dakota voorzien van een grote Davidsster richting het beloofde land.

Het toeval wil dat in het Scheepsjournaal van het voormalige vliegkamp is te lezen dat één van de vliegbewegingen op 1 augustus een Israëlische Dakota betreft. Mijn inziens kan het haast niet anders dan dat de wandelaars vanaf Valkenburg zijn vertrokken. Natuurlijk heb ik bij de Israëlische autoriteiten hierover opheldering gevraagd maar tot op de dag van vandaag doen zij er het zwijgen toe.

Vanaf 1962 wordt voor de militairen die deelnemen aan de Nijmeegse Vierdaagse het tijdelijk Kamp Heumensoord ingericht. Dat betekende in 1989; slapen op een veldbedje in een grote witte tent, je tas onder je bedje op de grond en in de rij staan voor je eten. Over gebrek aan privacy en een mensonwaardig onderkomen hoorde je toen niemand.

Atoomzendeling

Wilber Marion BruckerBij toeval raak ik vorig jaar verzeild in het Nederlands Artillerie Museum. Over de beschietingen op het dorp Valkenburg in de meidagen van 1940 is trouwens in het museum niets te vinden. Wel sta ik op enig moment oog in oog met een raket van het type Honest John. Naar het schijnt heeft dit type raket, die kon worden uitgerust met een nucleaire lading, zo’n twintig jaar dienst gedaan bij de Koninklijke Landmacht.

De Amerikaanse minister voor het leger Wilbur M. Brucker maakt in 1957 een rondreis door een aantal West-Europese landen. Na bezoeken aan het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en West Duitsland arriveert hij op woensdag 7 augustus voor een kort informeel bezoek aan ons land. De minister wordt vergezeld van zijn echtgenote en een zevental medewerkers. Het inspecteren van de erewacht is normaal gesproken slechts een formaliteit maar Brucker trekt er een stief kwartiertje voor uit. De hoogste burger in het Amerikaanse leger schuifelt met één van zijn kompanen in zijn kielzog en met de officier gewapende wacht naast hem, tussen de gelederen door van het onbeweeglijk met gepresenteerd geweer in de houding staande marinepersoneel. Bij praktisch iedere matroos blijft hij staan en maakt meermalen opmerkingen over kleding en schoeisel. Het is een komisch schouwspel. Beide Amerikanen dragen allebei een grote witte hoed met een zwarte band. Zo’n hoed die in Texas veelal gedragen wordt door oliemagnaten en cowboys. Tussen het geschuifel door mag de escorterende marineofficier ook nog eens tekst en uitleg geven over de betekenis van verschillende mouwemblemen. Als de uitgebreide inspectie achter de rug is verrast Brucker eenieder door de erewacht toe te spreken.

Veel later dan gepland vertrekt het gezelschap naar Den Haag voor besprekingen met minister van Oorlog ir. C. Staf en de Amerikaanse ambassadeur Philip Young. Bij de persconferentie benadrukt Brucker dat zijn bezoek louter in het teken staat van informele besprekingen met de Nederlandse bewindsman. Over alle aspecten van de militaire problemen van vandaag de dag en meer in het bijzonder over het militaire hulpprogramma en de levering van, jawel daar kom tie, raketten van het type Honest John.

De Communistische Partij Nederland ziet Brucker meer als een atoomzendeling die eisen komt stellen en beloften komt afdwingen. Op vragen aan de minister van Oorlog (Nederland heeft pas sinds 1959 een minister van Defensie) of Brucker opslagplaatsen komt eisen voor Amerikaanse atoomwapens die gebruikt kunnen worden door de op Soesterberg gelegerde luchtmachteenheid, antwoordt de minister ontkennend. Op zich helemaal correct want de atoomwapens zijn namelijk bedoeld voor de landmacht, maar daarover laat de minister, zoals het een uitmuntend politicus betaamd, zich natuurlijk niet uit.

Het ministerie van Defensie heeft nooit bevestigd of ontkend dat er kernwapens in ons land liggen opgeslagen maar de oud-premiers Lubbers en Van Agt klappen hierover in 2013, verlegen om een persmomentje, om het hardst uit de school.

Chirac

ChiracRecentelijk is een oud-collega van mij verhuisd naar Frankrijk. Volgens hem was de tijd rijp om Nederland voorgoed de rug toe te keren. Hij bivakkeerde eerder al voor enige jaren in het Verenigd Koninkrijk en Italië. Twee dagen heb ik geholpen met het vullen van de 11 meter lange verhuiswagen met als gevolg dat de zak met bouten en moeren van zijn bed nog steeds zoek is. Noodgedwongen slaapt hij nu op de grond.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima reizen mijn oud-collega een maand later achterna naar Frankrijk. Niet voorgoed, maar slechts voor twee daagjes. Niet met de verhuiswagen, maar met het presidentiële vliegtuig. Het koningspaar wordt hartelijk ontvangen door president Hollande in het Elysée. Ze zijn tenslotte op staatsbezoek. Het is voor het eerst in 25 jaar dat het Nederlands staatshoofd een staatsbezoek aflegt aan Frankrijk.

Het laatste staatsbezoek van een Franse president aan ons land vindt plaats in 2000. Op 28 februari landt het vliegtuig met de Franse president Chirac plus een omvangrijke delegatie op het vliegkamp. De president wordt onder meer vergezeld door minister van Buitenlandse Zaken Hubert Védrine en de staatssecretaris voor Buitenlandse Handel Francois Huwart. Na de aankomstceremonie, waaronder de begroeting door koningin Beatrix en prins Claus, vertrekt het gezelschap naar Amsterdam.

Voor Chirac die al twee keer premier van Frankrijk was, in de jaren 70 en 80, is het niet de eerste keer dat hij over het beton van Valkenburg schrijdt. In juni 1986 komt Chirac als premier al op Valkenburg. Hij is dan één van de deelnemers aan de tweedaagse EU-top in de Den Haag. Foto’s van het ontbijtgesprek, in de tuin van het Catshuis, met de toenmalige premier Lubbers halen de kranten.

Het staatsbezoek in 2000 staat in het teken van verzoening. Koningin Beatrix opent haar toespraak tijdens het banket met de volgende woorden; ‘Het is voor mijn man en mij een groot genoegen Mevrouw Chirac en U hier vandaag te begroeten en welkom te heten in dit gebouw dat, oorspronkelijk opgericht als stadhuis, later als paleis is ingericht door de eerste koning van Nederland, Lodewijk Napoleon. Het feit dat de eerste koning van Nederland een Fransman was, bewijst al dat onze beide landen in de loop van een lange geschiedenis op soms verrassende wijze met elkaar in aanraking zijn gekomen. In het verleden stonden wij nogal eens tegenover elkaar. Tegenwoordig staan wij naast elkaar, want sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog werken wij samen aan de opbouw van een verenigd Europa.’

Na overnachting in Amsterdam bezoekt Chirac de volgende dag Den Haag. Met een diner wordt het bezoek afgesloten en in de avond vertrekt Chirac vanaf het vliegkamp naar Parijs.

Frankrijk is voor mij slechts een vakantieland, maar ook het land van mijn eerste liefde. Leven als god in Frankrijk, wie wil dat nu niet? Het koningspaar heeft er twee dagen aan kunnen snuffelen. Mijn collega heeft het goed bekeken, het ga je goed!

Chissano

he joaquim chissanoDe president van Mozambique, Samora Machel, brengt in 1983 een bezoek aan Nederland. Het is voor het eerst dat het staatshoofd van deze voormalige Portugese kolonie een bezoek aan ons land brengt. Bij de ontvangst op het vliegveld Zestienhoven blijkt de meegereisde delegatie van de president te bestaan uit een veelvoud van het te voren afgesproken aantal personen. Wellicht heeft men gedacht dat in het kader van doelmatigheid zoveel mogelijk stoelen in het vliegtuig bezit moesten worden. En zeg nu zelf, wie is er niet voor te porren om samen met de president het verloren contigent voor een paar dagen te ontvluchten. Het forse aantal adviseurs en veiligheidsagenten die de president en zijn echtgenote vergezellen doet het uitje aardig in de papieren lopen en omdat dit soort bezoeken nu eenmaal onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Buitenlandse Zaken vallen komt de torenhoog uitgevallen onkostenrekening ook nog eens op het bordje van dat ministerie terecht.

In 1989 komt president Joaquim Chissano, de opvolger van Samora Machel, op uitnodiging van de Nederlandse regering naar ons land. Je zou zeggen dat het bezoek van Machel nog in het geheugen gegrift staat van de ambtenaren op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Niets blijkt minder waar. Kennelijk heeft niemand de moeite genomen om zich in te lezen. Op maandag 13 maart landt het viermotorige toestel van Russische makelij op het vliegkamp. De erewacht staat, uit de wind, aangetreden voor de grote hangaar. Chissano wordt op het platform verwelkomd door zowel minister-president Van Agt, gekleed in een stemmige regenjas en met een verwaaid kapsel, en minister van Buitenlandse Zaken Van der Broek. In het kielzog van de president spuugt het presidentiële vliegtuig behalve de beveiliging en adviseurs nog een vijftal ministers uit. Tegen de gemaakte afspraak in schuift dit halve kabinet ook nog eens aan bij de lunch op paleis Noordeinde. Een slimme opperlakei had die bui tijdens het aperitief al zien hangen en aan zijn onderschikten bevolen om als de donder een extra tafeltje te dekken.

De volgende dag staat er een bezoek aan Amsterdam op het programma. Burgemeester Van Tijn doet Chissano in een jolige bui een brandweerwagen cadeau. Chissano wil dit speeltje maar al te graag hebben maar zou toch eerst even zien of en hoe het apparaat werkt. Voor de burgemeester de uitgelezen mogelijkheid om onder grote hilariteit en voor de draaiende camera zijn eigen straatje te laten schoonvegen door twee spuitgasten.

Chissano vertrekt op 15 maart vanaf vliegveld Zestienhoven richting het Afrikaanse contingent. Zijn vliegtuig was op maandag al vanaf Valkenburg naar Rotterdam verplaatst. Het blijkt onmogelijk om de brandweerwagen in het presidentiële vliegtuig mee te nemen. Er zit dan ook niets anders op dan het op kosten van de gemeente Amsterdam te laten verschepen. Zou men er over hebben nagedacht om de transportkosten te verrekenen met de miljoenen aan ontwikkelingshulp die Mozambique elk jaar casht?

Copyright Oud Valkenburg