Vereniging Oud Valkenburg

Goed bezochte ledenvergadering

2018apr24 ALV IMG 8724Het huishoudelijke deel van de goed bezochte ledenvergadering op 24 april 2018  werd gevolgd door een interessante lezing door de heer Sander Wassing met als titel: Valkenburg, de beeldenstorm (1566) en Alva’s Raad van beroerten.

In een boeiende presentatie van circa 1,5 uur praat hij de aanwezigen bij over de gebeurtenissen in de Nederlanden van de zestiende eeuw waarbij ook Valkenburg een paar keer aan de orde komt. Het was de tijd van Luther, de beeldenstorm, de hagenpreken, Calvijn en de Raad van beroerten en was de opmaat tot de Tachtigjarige Oorlog. Uit de verhoren van de inquisitie komt de naam Jan Klaesz Cleij naar voren die mogelijk in Valkenburg woonde en door de Raad van beroerte verdacht werd  van ketterij. Dit vraagt om nader onderzoek.

 

ALV Oud Valkenburg: Beeldenstorm raast door het dorpshuis

In het dorpshuis in Valkenburg vindt op dinsdag 24 april vanaf 20.00 uur de ALV van Oud Valkenburg plaats. Na het officiële gedeelte verzorg historicus Sander Wassing een presentatie over de Beeldenstorm in en rond Valkenburg onder de titel "Valkenburg, de beeldenstorm en Alva's Raad van beroerten. Een dorp in het oog van de (Beelden)storm?” Freelance historicus en conservator bij Stichting Historisch Museum Hazerswoude Sander Wassing neemt de bezoekers in zijn presentatie mee naar Valkenburg in de jaren 1566-1568. Het zijn enkele van de roerigste jaren uit onze vaderlandse geschiedenis, het begin van de Opstand die uitmondde in een Tachtigjarige Oorlog. In augustus 1566 bereikten religieuze, sociale en economische spanningen rond Leiden het kookpunt. Er werden hagenpreken gehouden bij Voorschoten, bij de abdij van Rijnsburg en in de Voscuyl bij Oegstgeest. Op zondag 25 augustus wist de magistraat van Leiden nog enkele beeldenbrekers uit de Sint-Pieterskerk te verwijderen. De volgende dag was er geen houden meer aan: de Onze-Lieve-Vrouwekerk, de Sint-Pancratiuskerk en het kapittelhuis werden gelijktijdig aangevallen.Op het Waardeiland werd het klooster van de minderbroeders bestormd. Geestelijken van het Margarethaconvent probeerden de beeldenbrekers te paaien met drank en voedsel. Dit pakte niet goed uit, blijkt uit het vonnis van een later veroordeelde beeldenstormer, die een kruik aan stukken gesmakt had omdat het bier hem niet smaakte en hij beter gedronken had.’ De reactie van koning Filips II bleef niet uit. Een jaar later stuurde hij de hertog van Alva met een leger om orde op zaken te stellen. In Brussel stelde Alva de Raad van Beroerten in als speciale rechtbank ombeeldenstormers op te sporen en te straffen. Ook in Valkenburg verrichtte deze Bloedraad onderzoek. Had Jan Claeszoon Cleij het Heilig Kruis in de kerk van Valkenburg in 1566 willen vernielen? Was de parochiekerk van Valkenburg intact gebleven? Hoe ging de Raad van Beroerten te werk en hoe liep het af met Jan Claeszoon Cleij? Freelance historicus Sander Wassing, die in 2013 afstudeerde aan de Universiteit Leiden op de Beeldenstorm, gaat in op deze en andere vragen. 

Nieuwe rustplaats voor adellijke dames

 

Eind 2017 heeft de grafzerk van Susanne Studler van Zurck en haar dochter Susanna Leonora een prachtige nieuwe plek gekregen. Wie het pad naar het Torenmuseum oploopt, ziet de zerk in het grasveld aan de rechterhand liggen. De stukken zijn daarbij gerangschikt zoals ze oorspronkelijk moeten hebben gelegen. Er is voor gekozen om de ontbrekende stukken niet aan te vullen met nieuw materiaal.

In mei 2017 stond er in de Zocht op Valkenburg in het artikel 'De zwervende zerk van de zondares': “Momenteel heeft de zerk geen goede plek. Het zou mooi zijn als er een plekje naast de kerk aan de kant van de Kruisweg vrijgemaakt zou kunnen worden. Daarover is een gesprek geweest met de wijkregisseur.”

Nu is er dus een mooie nieuwe plek geregeld. Gezien de voorgeschiedenis lijkt het verstandiger van een 'nieuwe plek' te spreken, want 'definitieve plek' is tot nu toe betrekkelijk gebleken...Dat leert een berichtje in de nieuwsbrief van Vereniging Oud Valkenburg uit 1977:

Grafzerk Geplaatst. De grafzerk heeft nu zijn definitieve plaats aan de Rijn gekregen, in de tuin van het gemeentehuis. Er wordt nog getwijfeld of de twee stukken wel bij elkaar horen. Gaat u zelf eens kijken en laat ons weten wat u ervan vindt.” Dat laatste geldt natuurlijk nu weer!

Gevecht om erfenis

Deze zerk behoorde op de tombe van Susanna Studler van Zurck, getrouwd met George de Hertoghe van Orsmael, die heer van Valkenburg was, en haar dochter Susanna Leonora, weduwe van Jan Louis de Nobelaar en later weduwe van Alexis Joseph de Rencurel de St. Martin. De moeder stierf 15 augustus 1699 de dochter stierf 3 april 1701.”

In het artikeltje van vorig jaar is een mooie anekdote onvermeld gebleven, die in 1977 wel uit de doeken werd gedaan. Rond de grafsteen speelde een bittere strijd om een erfenis: “Na de dood van George de Hertoghe van Orsmael 'troostte' Susana Studler van Zurck zich met haar huisknecht Daniël van Hulsenbeeck, zij trouwde daarmee op 54-jarige leeftijd. Hij erfde de helft van haar vermogen. De andere helft was voor Susanna Leonora, die van die helft weer een gedeelte aan haar kinderen moest geven mits deze protestant waren; zij waren echter katholiek. Omdat Susanna Leonora zelf ook niet aan dit geld kon komen en zij bovendien voor f. 40.000 de heerlijkheid Valkenburg 'kon' aannemen, vocht zij de rechtmatigheid van het testament aan en begon een proces.” Om dat bedrag in perspectief te plaatsen: het jaarloon van een werkman bedroeg in die tijd minder dan tweehonderd gulden (A.Th. Van Deursen, Mensen van klein vermogen, Amsterdam 1992, pp19).

Knecht wordt heer

Maar het was niet Susana Leonora, het bleef de voormalige huisknecht Van Hulsenbeeck die de heerlijkheid overnam en zich Heer van Valkenburg mocht noemen. “Toen Susanna Leonora in 1701 stierf en bijgezet werd in de tombe van haar moeder”, gaat het verhaal uit 1977 namelijk verder, “was het proces nog aan de gang en de heer Van Hulsenbeeck, die executeur testementair was, heeft er toen kennelijk van afgezien een opschrift voor de zerk te maken. Vandaar de lege ruimte op de steen.”

Leestafel met fotoboeken in Torenmuseum:

Vind de foto die je zocht

Het museum heeft op de vierde etage een leestafel met fotoboeken. Tijdens de openingsuren op zaterdagmiddag kunt u deze boeken inzien. Ook is het mogelijk om foto’s daaruit te bestellen. De onderwerpen van de boeken zijn divers: 'boeren en tuinders', 'oorlog', 'middenstand', 'straten' en nog veel meer. U kunt niet traplopen? Geen nood: u kunt er met de lift heen. Natuurlijk is het hele museum de moeite waard, net als het uitzicht vanaf de torentrans. Graag tot ziens in het Romeinse Torenmuseum!

Nieuwsbrief december 2017

Castellum in het klein

Vanuit het promotie-onderzoek van Julia Chorus weten we inmiddels nauwkeurig hoe één van de zeven versies van het Romeinse castellum in Valkenburg er moet hebben uitgezien. Die kennis is verwerkt in de Time Travel app Valkenburg, De app is prachtig, maar het zou nog mooier zijn als het Torenmuseum over een nauwkeurig model van ons eigen castellum zou kunnen beschikken. Welke gevorderde modelbouwer wil deze uitdaging aangaan en zijn/haar werk in een museum kunnen zien?

 kleinefotoutiapp

Lees meer...

NIEUWSBRIEF DECEMBER 2016

2016, dat was me het jaar wel! De vereniging bestond veertig jaar. Dat hebben we gevierd. En Hoe!
Op 18 juni De dag van de Romeinen. Dat was een groot succes. Meer dan 500 bezoekers, terwijl het weer niet eens zo erg meezat. Maar het programma mocht er dan ook zijn. Van gladiatoren tot Romeinse make up en van een offerceremonie tot excerceren als legionair. En nog veel meer.
Op 15 november was er de feestelijke bijeenkomst in het Dorpshuis, waar iedereen welkom was. Een gevarieerd programma met eigen sprekers en de nodige versnaperingen. De vereniging bleek populair: naar schatting 120 bezoekers. Kennelijk doen we er toe in Valkenburg. Daar worden wij blij van.
Op 1 juli werd de Canon van katwijk gelanceerd. Die geeft in vogelvlucht aan de hand van 34 onderwerpen een inzicht in de geschiedenis van de gemeente en haar kernen, dus ook van Valkenburg. Daar hebben we met de andere ergoedverenigingen hard aan gewerkt.
Verder waren we weer actief op de bekende fronten zoals de Paardenmarkt,

Open Monumentendag, ons scholenprogramma, digitalisering en archivering, Het is maar een greep.
Ook voor volgend jaar hebben we weer het nodige op de rol staan. Ik noem de herinrichting van de eerste verdieping van het Torenmuseum met als onderwerp de Tijdlijn van Valkenburg. Ook willen we het onderzoek naar de wederopbouw in Valkenburg afronden en een daarover een boekje uitbrengen. En nog veel meer. We houden u op de hoogte.
Rest mij nog u namens het bestuur goede Kerstdagen en een voorspoedig 2017 toe te wensen.

Lees HIER de volledige nieuwsbrief

Jan Bakker
Voorzitter

NIEUWSBRIEF JULI 2016

De Vereniging bestaat dit jaar veertig jaar. Op 18 juni vond in het kader van dit feestelijke feit De Dag van de Romeinen plaats. Een groot succes. In deze nieuwsbrief vindt u daar meer over.
Eerder op 19 april, was onze jaarlijkse ledenvergadering. De vergadering ging akkoord met onze voorstellen en Annemarie Kingmans verzorgde een boeiende presentatie over de Valkenburgse Paardenmarkt in de schilderkunst. Deze nieuwsbrief doet alsnog verslag daarvan.
Op 1 juli kwam de website de Canon van Katwijk in de lucht. Daar vindt u de krenten uit de pap van de geschiedenis van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg. Ook daarover vertelt deze nieuwsbrief meer.
Momenteel werken we hard aan de voorbereiding van een nieuwe inrichting van de eerste verdieping in het Torenmuseum. Daar wordt straks in een permanente expositie de tijdlijn van Valkenburg gepresenteerd De opening wordt verwacht in november.
Wij zijn ook van plan om dan een feestelijke bijeenkomst te houden als afsluiting van ons jubileumjaar. Bij die gelegenheid zal een aantal interessante sprekers aansprekende onderwerpen uit de Valkenburgse geschiedenis belichten.
Lees hier de volledige nieuwsbrief

Website Canon van Katwijk gelanceerd

Op 1 juli was het dan zover. De website van de canon van Katwijk kon gelanceerd worden. Dat gebeurde tijdens een bijeenkomst in het Heerenhuys in Katwijk aan de Rijn. Burgemeester Jos Wienen toverde met een druk op de linker muisknop de website tevoorschijn. Daarvoor had onze voorzitter Jan Bakker, die tevens voorzitter van de stuurgroep Canon van Katwijk is, verteld hoe het allemaal gekomen is (“Hoe warm het was en hoe ver”) en had onze burgemeester geschiedenisles gegeven. Na de druk op de knop van Wienen legde Gerrit Russchenberg uit hoe de website werkt. De aanwezigen waren enthousiast over het gebodene.
De Canon van Katwijk geeft aan de hand van
34 zogeheten vensters verdeeld over acht tijdvakken een inkijk in de geschiedenis van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg. De canon vormt daarmee in feite de tijdlijn van de gemeente Katwijk en geeft antwoord op vragen als “Wat deden de Romeinen hier.

Is uw nieuwsgierigheid geprikkeld? Ga dan snel naar de Canon van Katwijk

Valkenburg mei 1940 in één Vandaag

Kern van de uitzending is het boek “Het laatste Vaarwel” van Robert Haasnoot.
Robert is vorige week geïnterviewd op de militaire erebegraafplaats bij het Torenmuseum.
Een van de mensen die de heftige meidagen zeer bewust heeft meegemaakt is
Jan de Vries. Hij is 94, woont De Wei 9 en is nog zeer scherp van geest.
Hij is thuis geïnterviewd over wat hij als 17-jarige in de oorlogsdagen allemaal heeft
meegemaakt.

Bekijk de uitzending

Limes

Limes-small
Ongeveer 2000 jaar geleden maakte Nederland deel uit van het Romeinse rijk.  De zogenaamde Limes, de noordgrens van dit rijk op het Europese vasteland,  liep van Arnhem naar de Noordzee en eindigde bij Katwijk. Het was een militaire zone bestaande uit: een hoofdweg, forten, wachttorens en zowel burgerlijke als militaire nederzettingen. Langs deze grens ontstond een belangrijke handelsroute tussen de Romeinen en inheemse volkeren die hier al in IJzertijd woonden, zoals de zogenaamde Cananefaten.

De Limes is nu het grootste archeologische monument van Nederland en staat op de nominatie om voorgedragen te worden als werelderfgoed bij de UNESCO.

Op de site van de gemeente Katwijk staan 5 korte filmpjes over de Limes.

Een hiervan gaat over de Valkenburgse toren en kan ook Hier worden bekeken.

Alle Filmpjes vindt u hier:  Limes Katwijk

Er is ook een speciale Limes website

vovlogonieuw .jpg

Wie is online

We hebben 20 gasten en geen leden online

Copyright Oud Valkenburg