Historie van het vliegveld


Zie ook
De geschiedenis van het Marinevliegkamp Valkenburg, in vogelvlucht
M.A. van Alphen, Instituut voor Maritieme Historie (mei 2005)

Van vliegweide tot vliegkamp

Hoe het begon
Voor de Luchtvaartafdeling (LVA) werd begin 1937 een vierjarenplan opgesteld dat de basis zou vormen voor de toekomst van deze afdeling. Behalve geld voor vliegtuigen en munitie werd er vijf miljoen gulden uitgetrokken voor de aanleg van een aantal

nieuwe vliegvelden. Tot dan waren de activiteiten van de LVA geconcentreerd op Soesterberg, de bakermat van de Nederlandse militaire luchtvaart. Strategisch werd het evenwel niet langer verantwoord geacht om de inmiddels bestelde nieuwe vliegtuigen allen op één vliegveld te plaatsen. Zo werden ook op Schiphol 30 vliegtuigen gestationeerd. Bij een eerste inventarisatie van nieuwe vliegveldlocaties werden twee terreinen bij Katwijk genoemd. Na uitgebreide verkenningen en besprekingen bleek een nabij het dorp Valkenburg gelegen terrein de meeste voorkeur te hebben. Het Ministerie van Waterstaat was daar overigens fel tegen en had plannen om bij Leiderdorp een grote nationale luchthaven aan te leggen. Een van de eisen van Waterstaat was dat zich binnen een straal van 25 kilometer van de geplande locatie geen andere vliegvelden zouden bevinden.

Waar de nieuwe militaire vliegvelden in het westen des lands zouden komen werd pas in 1938 duidelijk. Als stafeis was gesteld dat de nieuwe vliegvelden zich binnen de Vesting Holland of in de provincie Noord-Holland dienden te bevinden. Ondanks de bezwaren van het ministerie van Verkeer en Waterstaat gaf de minister van defensie begin maart 1939 opdracht tot de aankoop van grond ten behoeve van een militair luchtvaartterrein bij het dorp Valkenburg en tot verdere uitwerking van de plannen daarvoor. Er werd met de aanleg van het veld grote haast gemaakt. De aangekochte weilanden moesten worden geprepareerd en diverse sloten worden gedempt. Aan het einde van het jaar werden de uitvoeringswerkzaamheden in verband met de oorlogsdreiging zoveel mogelijk versneld. Dat de grasbodem van het veld, bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, nog lang niet sterk genoeg was voor de vliegtuigen, zouden de Duitsers bij hun onverhoedse aanval ondervinden.



De Duitse inval en de oorlog daarna.

Bij de Duitse inval in de vroege morgenuren van de l0e mei 1940 stonden er weliswaar geen vliegtuigen op het veld, maar ook enige vorm van luchtafweer ontbrak. Wel was er na de overrompeling van Noorwegen een sectie mitrailleurs gestationeerd en waren er aan de noordkant schuttersputjes gegraven, waardoor een verdedigingseenheid van 85 man niet geheel met lege handen stond. Direct na een inleidend bombardement landden Duitse para's op en rond het landingsterrein, spoedig gevolgd door Junker transportvliegtuigen met aanvullende luchtlandingstroepen. Bij hun vluchten over de bloeiende tulpenvelden en weilanden ondervonden zij hinder van hevig geweervuur van het detachement van een Regiment Infanterie. Slechts ten koste van zware verliezen konden de Duitsers uiteindelijk het landingsterrein bezetten, waarbij de weerstandsnesten één voor één tot zwijgen werden gebracht. Door de heftige tegenstand en de zachte, drassige toestand van het landingsterrein leed de Duitse transportvloot grote verliezen. Veel vliegtuigen zakten weg in de weke bodem en werden tijdens de gevechten beschadigd door vijf Fokker C-V's van de LVA. Al met al werden 49 van de in totaal 53 gelande Junkers vernield, waarvan ruim de helft onherstelbaar. Gedurende de oorlog werd de "FlugPlatz Valkenburg' door de bezetter verder afgebouwd en tot 1943 af en toe gebruikt door Messerschmitts en Focke-Wulfs 190 van de Luftwaffe. Zie afbeelding onder links.
Rechts daarvan ziet u een foto van een Klemm 35f op flugplatz Katwijk, zoals Valkenburg toen ook wel genoemd werd.
De huidige legeringsgebouwen van het Duitse boerderij type langs de provinciale weg door het kamp en de tankwal in het nabijgelegen Panbos getuigen hier nog van.












Na de oorlog

Na de bevrijding werd het inmiddels in ongerede geraakte veld door de Royal Air Force provisorisch opgelapt. In 1946 werd het veld weer overgedragen aan de Nederlandse Luchtstrijdkrachten (LSK), zoals de luchtmacht toen heette.            
Ook kwam er een klein detachement marinepersoneel, immers de MLD had zelf geen bruikbaar vliegveld meer. Als eerste marineonderdeel werd de "gevechtsvliegopleiding" met Fireflies op de 'vliegbasis Valkenburg' geplaatst. Omdat voor de herbouw van het vliegveld Bergen geen geld was, besloot de 'Raad van Aangelegenheden over Zee' in juli 1947 het vliegveld Valkenburg toe te wijzen aan de Marineluchtvaartdienst. Op 15 oktober 1947 werd officier vlieger der eerste klasse van de Koninklijke Marine Reserve, L.J. Fritz, de eerste commandant. Voortaan zou het vliegveld de naam "Marinevliegkamp Valkenburg" dragen.


Foto: C. van Dijk


Ontwikkeling

Direct na de overdracht werd krachtdadig begonnen met de uitbouw en verbetering van het vliegveld. Er werden hangaars en nieuwe werkplaatsen opgetrokken, de verkeersbunker kreeg een koepel, er kwamen magazijnen, een fotodienst, een vliegdienstgebouw, een Grond-school, een Vliegdienst Artillerie, een linktrainer, enz. Het duurde tot 1952 voordat dit alles gerealiseerd was. In die tijd opereerde de MLD met een groot aantal verschillende vliegtuigtypes vanaf het vliegkamp zoals de Seafury, Firefly, Harpoon, Mitchell, Catalina, Oxford, Sea Otter en een Sikorsky S-51 helikopter. Bovendien was voorlopig ook nog het 334 transportsquadron van de LSK met Dakota's op het vliegkamp gehuisvest. 

   Fairey Firefly         
(Foto: MLD)
 Cataline-vliegboot  
(Foto: MLD)
 Hawker Seafury
(Foto: MLD)

Tijdens de watersnoodramp in februari 1953 vervulde het Marinevliegkamp Valkenburg (MVKV) een belangrijke rol bij de reddingswerkzaamheden. Het diende als coordinatie-centrum voor de OSRD (Opsporings- en Reddingsdienst) in het Nederlandse luchtruim. Ook de coordinatie van de distributie van de voedsel- en hulppakketten vond plaats op het MVKV en het diende als basis voor de Britse en Amerikaanse vliegtuigen die bij de rampbestrijding werden ingezet. In de daarop volgende jaren werd het vliegkamp steeds verder uitgebreid en verbeterd. Zo werd in 1959 de hoofdbaan vernieuwd en verlengd. 



 Beechcraft TC-45J    Navigator     
(Foto: MLD)
 Grumman S-2A Tracker          
(Foto: MLD)
 Lockheed SP-2H Neptune
(Foto: MLD)



 Breguet Br.1150 Atlantic
(Foto: MLD)
   Sikorsky SH-34J
(Foto: MLD)
   Lockheed P-3C Orion
(Foto: Hans van der Does)



De modernisering ivm de komst van de Lockheed Orion.

In 1980 werd weer een groot deel van de bebouwing vernieuwd. Op de plaats van de oude hangaars en werkplaatsen verscheen een moderne. grote hangaar en een nieuw gebouw voor de onderhoudsdienst. Ook de banen, het platform en de parkeerspots werden aangepast aan het nieuwe maritieme patrouille vliegtuig van de MLD; de Lockheed P-3C Orion. 
De helikopters- quadrons van de marine (VSQ 7 en VSQ 860) opereerden voortaan vanaf het Marinevliegkamp De Kooy bij Den Helder.
Inmiddels is Valkenburg uitgegroeid tot een volwaardig en modern vliegveld. Op het vliegkamp is een "Flight Simulator" aanwezig, waar operationele bemanningen "droog" worden getraind, wat kostbare vlieguren bespaart en het milieu ten goede komt. Ook de infrastructuur van het veld werd "up-to-date" gehouden. Helaas is daarmee gestopt toen de minister besloot het vliegkamp te gaan sluiten. Door de eerdere sluiting van de Vliegbasis Ypenburg kreeg "Valkenburg" tevens de taak van regeringsvliegveld, hetgeen ondermeer tijdens het recente Nederlandse voorzitterschap van de EU tot veel extra drukte leidde. Er zijn weinig Europese leiders die het representatieve VIP-platform nog niet hebben betreden. Voorts maakt ook het Koninklijk Huis regelmatig gebruik van het veld. Door tal van maatregelen voldoet "Valkenburg" inmiddels ruimschoots aan de meeste milieunormen. In dit verband is de geluidsoverlast tot een minimum beperkt. Dit komt onder andere door een omwalde proefdraaispot voor vliegtuigen en een geluiddichte behuizing voor het testen van motoren. De ligging pal naast het operatiegebied van de maritieme patrouille vliegtuigen, de zee, beperkt bovendien het vliegen boven land tot het strikt noodzakelijke.


Foto: Hans van der Does

De minister heeft besloten om dit mooie vliegkamp te sluiten en de Orions te verkopen.

 

 

Ansichtkaarten MLD

meer verzamelingen op Catawiki.nl  

Wie is online

We hebben 1 gast online